पुणे : गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर मुंबई उच्च न्यायालयाने सोमवारी एक महत्त्वपूर्ण निर्णय जाहीर केला आहे. न्यायालयाने प्लास्टर ऑफ पॅरिस (पीओपी) पासून बनवलेल्या गणेश मूर्तींवरील बंदी उठवण्याचा आदेश दिला आहे. या निर्णयाचे गणेशोत्सव मंडळे आणि मूर्तिकारांनी स्वागत केले आहे. पीओपी आणि शाडू मातीच्या मूर्तींमधील वाद हा मुख्यतः पर्यावरण आणि विसर्जनाशी संबंधित आहे. पर्यावरणवादी आणि सामाजिक संस्था दरवर्षी पीओपी मूर्तींमुळे जलप्रदूषण होत असल्याचा आरोप करत त्यांना विरोध दर्शवतात, तर शाडूच्या मूर्ती पर्यावरणपूरक मानल्या जातात. यापूर्वी काही ठिकाणी उच्च न्यायालयाने पीओपी मूर्तींवर बंदी घातली होती, पण आता ही बंदी हटवण्यात आली आहे.
राज्य सरकारने यापूर्वी न्यायालयात आपली भूमिका मांडताना विशिष्ट परिस्थितीत पीओपी मूर्तींना परवानगी देणे शक्य असल्याचे सांगितले होते. सरकारने केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडे समितीच्या शिफारशींचा अहवाल पाठवल्याचेही न्यायालयात नमूद केले होते. या सुनावणीदरम्यान, उच्च न्यायालयाने राज्य सरकारला तीन आठवड्यांच्या आत एक समिती स्थापन करून पीओपी मूर्तींच्या विसर्जनासाठी कोणत्या उपाययोजना केल्या जाऊ शकतात, याबाबत सविस्तर अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या निर्णयामुळे पीओपी मूर्तींच्या वापरासंबंधी पर्यावरणपूरक उपाययोजनांवर अधिक स्पष्टता येण्याची अपेक्षा आहे. न्यायालयाच्या या निर्णयामुळे मूर्तिकारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. आता घरगुती गणपतींसाठी तसेच गणेशोत्सव मंडळांमध्ये पीओपीच्या मूर्ती साकारण्यास आणि स्थापन करण्यास कोणताही कायदेशीर अडथळा राहिलेला नाही.
पीओपी मूर्ती विसर्जनानंतर पाण्यात पूर्णपणे विरघळत नाहीत, ज्यामुळे जलप्रदूषणाचा धोका निर्माण होतो. याउलट, शाडूच्या मूर्ती विसर्जनानंतर मातीत मिसळून जातात, ज्यामुळे पर्यावरणावर कमी परिणाम होतो. काही धार्मिक आणि सांस्कृतिक मान्यतांनुसार, शाडूच्या मूर्ती पारंपरिक विधींसाठी अधिक योग्य मानल्या जातात, तर पीओपी मूर्तींना त्यात तितके महत्त्व दिले जात नाही.
दरम्यान, मुंबई उच्च न्यायालयाच्या ताज्या निर्णयामुळे ही बंदी उठवण्यात आली असून हा निर्णय गणेशोत्सवाच्या तयारीला नवीन दिशा देणारा ठरेल, परंतु त्याचवेळी पर्यावरण संरक्षणासाठी प्रभावी उपाययोजना राबवण्याची जबाबदारीही राज्य सरकार आणि संबंधित यंत्रणांवर आहे. येत्या काही आठवड्यांत समितीच्या अहवालातून पीओपी मूर्तींच्या विसर्जनाबाबत कोणते नवीन नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वे येतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
महत्वाच्या बातम्या
-पुण्यात शरद पवार-अजित पवार एकाच मंचावर; दादांनी पुन्हा काकांशेजारी बसणं टाळलं
-राज ठाकरे पुणे दौऱ्यावर असताना काका-पुतण्याचे एकत्रित फोटो; पुण्यातील बॅनरची तुफान चर्चा
-‘छत्रपती शिवाजी महाराज भारत गौरव पर्यटन रेल्वे’ आजपासून सुरु; पहा तिकीटाचे दर किती?
-मोबाईलचा पासवर्ड लिहून ठेवला अन् निवासी डॉक्टरने संपवलं जीवन; नेमकं कारण काय?
